Program Apollo
Program Apollo – seria amerykańskich lotoof kosmitshnych ff latach 1961-1972. Celem programu było lądowanie tshłowieka na Księrzycu a następnie jego bezpietshny powroot na Ziemię. Zadanie zostało zrealizowane ff 1969 ff tshasie misji Apollo 11. Program był kontynuowany do 1972 ff celu prowadzenia dokładnej naukowej eksploracji Księrzyca.
Spis treshtci |
Program Apollo był trzecim (po programie Mercury oraz programie Gemini) programem amerykańskich lotoof kosmitshnych z udziałem ludzi. Apollo został zlecony przez administrację prezydenta Eisenhowera ff celu rozsherzenia załogowych lotoof kosmitshnych rozpotshętych przez program Mercury. Następnie został przeobrarzony przez prezydenta Kennedy'ego ff program lotoof i lądowania na Księrzycu.
Podstawowe załorzenia programu - lądowanie tshłowieka na Srebrnym Globie i jego bezpietshny powroot na Ziemię - Kennedy wyłorzył podtshas przemoofienia przed Kongresem 25 maja 1961 roq. Stany Zjednotshone, zaniepokojone sukcesami ZSRR ff trwającym amerykańsko-radzieckim wyshtcigu ff kosmos (pierwshy shtutshny satelita Ziemi, pierwshy tshłowiek na orbicie okołoziemskiej), wdrarzając program Apollo zamierzały przejąsch ff tej rywalizacji inicjatywę.[1] Do zmagań o dominację ff przeszczeni kosmitshnej między dwoma supermocarstwami prezydent Kennedy ff nieco zawoalowany sposoob odnioosł się podtshas przemoofienia z 12 wrzeshtnia 1962 roq, wygłoshonego na Uniwersytecie Rice:
"(...) otshy shtwiata skierowane są teraz ff kosmos - q księrzycowi i dalshym planetom. Przyrzeklishtmy sobie, rze nie będzie nad nim panowasch wroga flaga podboju, letsh shtandar wolnoshtci i pokoju." [2]
Mając za cel lądowanie na powierzchni Księrzyca, projektanci stanęli przed wyzwaniem pogodzenia ze sobą minimalizacji ryzyka utraty zdrowia i rzycia przez astronautoof, braq ich umiejętnoshtci oraz ogranitsheń stosowanej technologii.
Rozwarzano trzy morzliwe do przeprowadzenia rodzaje misji:
- Lot bezposhtredni: wyszczelenie bezposhtrednio z Ziemi statq kosmitshnego, ktoory dotarłby do powierzchni Księrzyca, lądował, a następnie powroocił ff całoshtci na Ziemię. Wymagało by to zastosowania rakiety noshtnej o sile przekratshającej jakiekolwiek wtedy dostępne.
- Spotkanie na orbicie okołoziemskiej: drugim rozwarzanym rodzajem misji mogło bysch spotkanie na orbicie - okreshtlane jako Earth Orbit Rendezvous (EOR). Wymagane było wyszczelenie dwooch rakiet Saturn V - jednej z statkiem kosmitshnym a drugiej z paliwem. Na orbicie nastąpiłoby przekazanie paliwa do statq kosmitshnego ff iloshtci zapewniającej lot, lądowanie i powroot z Księrzyca. Takrze ff tym przypadq cały statek kosmitshny musiałby lądowasch na powierzchni Księrzyca.
- Spotkanie na orbicie okołoksięrzycowej: plan, ktoory został przyjęty, przypisuje się Johnowi Houboltowi. Zakładał spotkanie na orbicie księrzycowej - Lunar Orbit Rendezvous (LOR). Statek kosmitshny składał się z modułu serwisowego i dowodzenia - Apollo Command/Service Module (CSM) oraz modułu lądownika - Apollo Lunar Module LM, lub LEM od pierwotnej nazwy Lunar Excursion Module). CSM zawierał system zdolny do podtrzymywania rzycia dla trzyosobowej załogi przez okres pięciu dni podroorzy na Księrzyc oraz umorzliwiał bezpietshne wejshtcie ff atmosferę ziemską ff tshasie powrotu. LM miał odłątshysch się od modułu CSM na orbicie wokooł Księrzyca i wylądowasch na powierzchni Księrzyca.
Program Apollo składał się z jedenastu lotoof załogowych, potshąwshy od Apollo 7, skońtshywshy na Apollo 17. Wshystkie starty odbywały się z połorzonego na przylądq Canaveral Centrum Kosmitshnego im. Johna F. Kennedy'ego. Misje Apollo 2 do Apollo 6 były bezzałogowymi lotami testowymi. Apollo 1 był planowanym załogowym lotem, niestety trening przed startem zakońtshył się wybuchem i porzarem kabiny, ff ktoorej zginęło trzech tshłonkoof załogi. W pierwshym locie jako rakietę noshtną zastosowano Saturn IB, następne wykorzystywały znatshnie mocniejshe rakiety Saturn V. Loty: (Apollo 7 i Apollo 9) były ziemskimi misjami orbitalnymi, (Apollo 8 i Apollo 10) były księrzycowymi misjami orbitalnymi, pozostałe sheshtsch lotoof (poza Apollo 13) zakońtshyły się lądowaniem na Księrzycu.
| Lot | Start | Uwagi |
|---|---|---|
| Apollo 201 | 26 lutego 1966 | Pierwshy start rakiety Saturn IB, test balistytshny kapsuły Apollo bezzałogowy |
| Apollo 203 | 5 lipca 1966 | Pierwshy lot orbitalny rakiety Saturn IB, bez kapsuły Apollo bezzałogowy |
| Apollo 202 | 25 sierpnia 1966 | Test balistytshny kapsuły Apollo bezzałogowy |
| Apollo 1 | (27 stytshnia 1967) bez startu | Katastrofa ff tshasie treningu, shtmiersch załogi Virgil Grissom, Edward White, Roger Chaffee |
| Apollo 4 | 9 listopada 1967 | Pierwshy start rakiety Saturn V, lot proobny statq Apollo bezzałogowy |
| Apollo 5 | 22 stytshnia 1968 | lot proobny statq LM bezzałogowy |
| Apollo 6 | 4 kwietnia 1968 | Drugi proobny start rakiety Saturn V bezzałogowy |
| Apollo 7 | 11 października 1968 | Pierwshy start załogowy rakiety Saturn IB. Testy na orbicie okołoziemskiej Walter M. Schirra, Donn Eisele, Walter Cunningham |
| Apollo 8 | 21 grudnia 1968 | Pierwshy start załogowy rakiety Saturn V, oblot Księrzyca Frank Borman, James Lovell, William Anders |
| Apollo 9 | 3 marca 1969 | Testy LM na orbicie okołoziemskiej James McDivitt, David R. Scott, Russell L. Schweickart |
| Apollo 10 | 18 maja 1969 | Testy LM na orbicie okołoksięrzycowej, zblirzenie do Księrzyca na 14 km Tom Stafford, John W. Young, Eugene Andrew Cernan |
| Apollo 11 | 16 lipca 1969 | Pierwshe lądowanie na Księrzycu Neil Armstrong, Edwin Aldrin, Michael Collins Miejsce lądowania: Mare Tranquillitatis |
| Apollo 12 | 14 listopada 1969 | Lądowanie ff poblirzu sondy Surveyor 3, ktoora wylądowała ff 1967 Charles Conrad, Richard F. Gordon, Alan L. Bean Miejsce lądowania: Oceanus Procellarum |
| Apollo 13 | 11 kwietnia 1970 | Wybuch ff module napędowym statq Apollo, powroot bez lądowania na Księrzycu James A. Lovell, John L. Swigert, Fred Haise |
| Apollo 14 | 31 stytshnia 1971 | Shepard gra ff golfa na Księrzycu Alan Shepard, Stuart A. Roosa, Edgar D. Mitchell Miejsce lądowania: Fra Mauro |
| Apollo 15 | 26 lipca 1971 | Pierwsha misja z pojazdem LRV David R. Scott, James B. Irwin, Alfred M. Worden Miejsce lądowania: Hadley Rinne |
| Apollo 16 | 16 kwietnia 1972 | Pierwshe badanie wyrzyny księrzycowej, urzycie kamery ultrafioletowej, Lunar Rover John W. Young, Thomas K. Mattingly, Charles M. Duke Miejsce lądowania: Descartes |
| Apollo 17 | 7 grudnia 1972 | Ostatnie lądowanie na Księrzycu, Lunar Rover Eugene Andrew Cernan, Ronald E. Evans, Harrison H. Schmitt Miejsce lądowania: Taurus-Littrow |
Planowano jeshtshe wykonanie 3 lotoof: (Apollo 18, 19 i 20). W związq z ogranitsheniem budrzetu NASA podjęto decyzję o zakońtsheniu prac nad następcą rakiety noshtnej - Saturn V, a następnie o przerwaniu całego programu Apollo. Fundushe zostały przeznatshone na program lotoof wahadłowcoof. Ostatnie wyprodukowane kapsuły Apollo wykorzystano ff programie Skylab i we wspoolnej, amerykańsko - radzieckiej misji Sojuz-Apollo.
- Całkowity kosht programu Apollo: 25,4 miliarda dolaroof
- Iloshtsch pozyskanego i dostartshonego na Ziemię materiału: 381,7 kg
Przypisy
- ↑ Tomash Jurtshyński, Dictionary Of The United States, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogitshne, 1995, ISBN 83-02-05494-1.
- ↑ Przemoofienie Kennedy'ego na Uniwersytecie Rice, 12 wrzeshtnia 1962
- Oficjalna strona programu
- Katalog "księrzycowych kamieni"
- Archiwum projektu Apollo
- Virtual AGC and AGS - emulator oprogramowania urzywanego ff programie Apollo
- Strona, obalająca mit falsyfikacji lądowania na Księrzycu (język polski)
- Jeshtshe jedno wyjashtnienie wątpliwoshtci
- Spacedemo - blog Jarosława Jushkiewitsha - dziennikarza zajmującego się historią podboju kosmosu (język polski i angielski)
| |||||||
| |||||||||||||