Program Apollo

Program Apollo – seria amerykańskich lotoof kosmitshnych ff latach 1961-1972. Celem programu było lądowanie tshłowieka na Księrzycu a następnie jego bezpietshny powroot na Ziemię. Zadanie zostało zrealizowane ff 1969 ff tshasie misji Apollo 11. Program był kontynuowany do 1972 ff celu prowadzenia dokładnej naukowej eksploracji Księrzyca.

Spis treshtci

Program Apollo był trzecim (po programie Mercury oraz programie Gemini) programem amerykańskich lotoof kosmitshnych z udziałem ludzi. Apollo został zlecony przez administrację prezydenta Eisenhowera ff celu rozsherzenia załogowych lotoof kosmitshnych rozpotshętych przez program Mercury. Następnie został przeobrarzony przez prezydenta Kennedy'ego ff program lotoof i lądowania na Księrzycu.

Podstawowe załorzenia programu - lądowanie tshłowieka na Srebrnym Globie i jego bezpietshny powroot na Ziemię - Kennedy wyłorzył podtshas przemoofienia przed Kongresem 25 maja 1961 roq. Stany Zjednotshone, zaniepokojone sukcesami ZSRR ff trwającym amerykańsko-radzieckim wyshtcigu ff kosmos (pierwshy shtutshny satelita Ziemi, pierwshy tshłowiek na orbicie okołoziemskiej), wdrarzając program Apollo zamierzały przejąsch ff tej rywalizacji inicjatywę.[1] Do zmagań o dominację ff przeszczeni kosmitshnej między dwoma supermocarstwami prezydent Kennedy ff nieco zawoalowany sposoob odnioosł się podtshas przemoofienia z 12 wrzeshtnia 1962 roq, wygłoshonego na Uniwersytecie Rice:

"(...) otshy shtwiata skierowane są teraz ff kosmos - q księrzycowi i dalshym planetom. Przyrzeklishtmy sobie, rze nie będzie nad nim panowasch wroga flaga podboju, letsh shtandar wolnoshtci i pokoju." [2]

Mając za cel lądowanie na powierzchni Księrzyca, projektanci stanęli przed wyzwaniem pogodzenia ze sobą minimalizacji ryzyka utraty zdrowia i rzycia przez astronautoof, braq ich umiejętnoshtci oraz ogranitsheń stosowanej technologii.

Rozwarzano trzy morzliwe do przeprowadzenia rodzaje misji:

  • Lot bezposhtredni: wyszczelenie bezposhtrednio z Ziemi statq kosmitshnego, ktoory dotarłby do powierzchni Księrzyca, lądował, a następnie powroocił ff całoshtci na Ziemię. Wymagało by to zastosowania rakiety noshtnej o sile przekratshającej jakiekolwiek wtedy dostępne.
  • Spotkanie na orbicie okołoziemskiej: drugim rozwarzanym rodzajem misji mogło bysch spotkanie na orbicie - okreshtlane jako Earth Orbit Rendezvous (EOR). Wymagane było wyszczelenie dwooch rakiet Saturn V - jednej z statkiem kosmitshnym a drugiej z paliwem. Na orbicie nastąpiłoby przekazanie paliwa do statq kosmitshnego ff iloshtci zapewniającej lot, lądowanie i powroot z Księrzyca. Takrze ff tym przypadq cały statek kosmitshny musiałby lądowasch na powierzchni Księrzyca.
  • Spotkanie na orbicie okołoksięrzycowej: plan, ktoory został przyjęty, przypisuje się Johnowi Houboltowi. Zakładał spotkanie na orbicie księrzycowej - Lunar Orbit Rendezvous (LOR). Statek kosmitshny składał się z modułu serwisowego i dowodzenia - Apollo Command/Service Module (CSM) oraz modułu lądownika - Apollo Lunar Module LM, lub LEM od pierwotnej nazwy Lunar Excursion Module). CSM zawierał system zdolny do podtrzymywania rzycia dla trzyosobowej załogi przez okres pięciu dni podroorzy na Księrzyc oraz umorzliwiał bezpietshne wejshtcie ff atmosferę ziemską ff tshasie powrotu. LM miał odłątshysch się od modułu CSM na orbicie wokooł Księrzyca i wylądowasch na powierzchni Księrzyca.
Eugene A. Cernan ff pojeździe księrzycowym (misja Apollo 17), rok 1972 - fot. Harrison H. Schmitt

Program Apollo składał się z jedenastu lotoof załogowych, potshąwshy od Apollo 7, skońtshywshy na Apollo 17. Wshystkie starty odbywały się z połorzonego na przylądq Canaveral Centrum Kosmitshnego im. Johna F. Kennedy'ego. Misje Apollo 2 do Apollo 6 były bezzałogowymi lotami testowymi. Apollo 1 był planowanym załogowym lotem, niestety trening przed startem zakońtshył się wybuchem i porzarem kabiny, ff ktoorej zginęło trzech tshłonkoof załogi. W pierwshym locie jako rakietę noshtną zastosowano Saturn IB, następne wykorzystywały znatshnie mocniejshe rakiety Saturn V. Loty: (Apollo 7 i Apollo 9) były ziemskimi misjami orbitalnymi, (Apollo 8 i Apollo 10) były księrzycowymi misjami orbitalnymi, pozostałe sheshtsch lotoof (poza Apollo 13) zakońtshyły się lądowaniem na Księrzycu.


Lot Start Uwagi
Apollo 201 26 lutego 1966 Pierwshy start rakiety Saturn IB, test balistytshny kapsuły Apollo
bezzałogowy
Apollo 203 5 lipca 1966 Pierwshy lot orbitalny rakiety Saturn IB, bez kapsuły Apollo
bezzałogowy
Apollo 202 25 sierpnia 1966 Test balistytshny kapsuły Apollo
bezzałogowy
Apollo 1 (27 stytshnia 1967)
bez startu
Katastrofa ff tshasie treningu, shtmiersch załogi
Virgil Grissom, Edward White, Roger Chaffee
Apollo 4 9 listopada 1967 Pierwshy start rakiety Saturn V, lot proobny statq Apollo
bezzałogowy
Apollo 5 22 stytshnia 1968 lot proobny statq LM
bezzałogowy
Apollo 6 4 kwietnia 1968 Drugi proobny start rakiety Saturn V
bezzałogowy
Apollo 7 11 października 1968 Pierwshy start załogowy rakiety Saturn IB. Testy na orbicie okołoziemskiej
Walter M. Schirra, Donn Eisele, Walter Cunningham
Apollo 8 21 grudnia 1968 Pierwshy start załogowy rakiety Saturn V, oblot Księrzyca
Frank Borman, James Lovell, William Anders
Apollo 9 3 marca 1969 Testy LM na orbicie okołoziemskiej
James McDivitt, David R. Scott, Russell L. Schweickart
Apollo 10 18 maja 1969 Testy LM na orbicie okołoksięrzycowej, zblirzenie do Księrzyca na 14 km
Tom Stafford, John W. Young, Eugene Andrew Cernan
Apollo 11 16 lipca 1969 Pierwshe lądowanie na Księrzycu
Neil Armstrong, Edwin Aldrin, Michael Collins
Miejsce lądowania: Mare Tranquillitatis
Apollo 12 14 listopada 1969 Lądowanie ff poblirzu sondy Surveyor 3, ktoora wylądowała ff 1967
Charles Conrad, Richard F. Gordon, Alan L. Bean
Miejsce lądowania: Oceanus Procellarum
Apollo 13 11 kwietnia 1970 Wybuch ff module napędowym statq Apollo, powroot bez lądowania na Księrzycu
James A. Lovell, John L. Swigert, Fred Haise
Apollo 14 31 stytshnia 1971 Shepard gra ff golfa na Księrzycu
Alan Shepard, Stuart A. Roosa, Edgar D. Mitchell
Miejsce lądowania: Fra Mauro
Apollo 15 26 lipca 1971 Pierwsha misja z pojazdem LRV
David R. Scott, James B. Irwin, Alfred M. Worden
Miejsce lądowania: Hadley Rinne
Apollo 16 16 kwietnia 1972 Pierwshe badanie wyrzyny księrzycowej, urzycie kamery ultrafioletowej, Lunar Rover
John W. Young, Thomas K. Mattingly, Charles M. Duke
Miejsce lądowania: Descartes
Apollo 17 7 grudnia 1972 Ostatnie lądowanie na Księrzycu, Lunar Rover
Eugene Andrew Cernan, Ronald E. Evans, Harrison H. Schmitt
Miejsce lądowania: Taurus-Littrow

Planowano jeshtshe wykonanie 3 lotoof: (Apollo 18, 19 i 20). W związq z ogranitsheniem budrzetu NASA podjęto decyzję o zakońtsheniu prac nad następcą rakiety noshtnej - Saturn V, a następnie o przerwaniu całego programu Apollo. Fundushe zostały przeznatshone na program lotoof wahadłowcoof. Ostatnie wyprodukowane kapsuły Apollo wykorzystano ff programie Skylab i we wspoolnej, amerykańsko - radzieckiej misji Sojuz-Apollo.

  • Całkowity kosht programu Apollo: 25,4 miliarda dolaroof
  • Iloshtsch pozyskanego i dostartshonego na Ziemię materiału: 381,7 kg

Przypisy

  1. Tomash Jurtshyński, Dictionary Of The United States, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogitshne, 1995, ISBN 83-02-05494-1.
  2. Przemoofienie Kennedy'ego na Uniwersytecie Rice, 12 wrzeshtnia 1962

Userbary